martes, 3 de abril de 2018

A teta sobre o sol


rumor da froita

pezas de cristal
roxadas pezas de cristal das miñas mans iguais ó liño
orfebre
creadora de burbullas
para mante-la temperatura das pérolas
das que procede o iris.

miña é a medición do mercurio
e a decisiva busca do manancial
que me devolva a correntes con azar de baias.

e que ninguén me busque
e que ninguén me busque exposta como estou á madrugada
regresada nun instinto de rumor de froita
devastada na constancia de coce-lo amor a lume lento
rebentada na percura dun perfume incendiario
de lentísima flor de cerdeira.

e era que non te decatabas
de que comigo viñera xa o desxeo
e un arrecendo a incensos e a fulgor primario
e un fulgor primario e delicias artesás para escarchar
tenrura
se é que por acaso
te namorara irremediablemente a chuvia.

OLGA NOVO, A teta sobre o sol


A teta sobre o sol, o primeiro libro de poemas de Olga Novo, aparece no ano 1996 na artesanal Edicións do Dragón. No ano 1999 edítase na colección Letras de Cal, A.C Amaía.

Hoxe é imposíbel encontrar estas edicións nas librarías, así que partilhamos a reedición de poesiagalega.org (NOVO, OLGA (2011 [1999]). A teta sobre o sol. 2ª ed. Santiago de Compostela: A.C. Amaía, Colección Letras de Cal (ed. orixinal: Edicións do Dragón, 1996). Reedición en poesiagalega.org. Arquivo de poéticas contemporáneas na cultura).

Podes acceder a esta reedición premendo aquí.

Intrahistoria dos meus



O libro de Pablo Fidalgo Lareo Autobiografía de mi generación (Fundación Marco, 2014) contén o ensaio de Olga Novo  “Intrahistoria do amor”. Este ensaio iníciase  con “Intrahistoria dos meus”, un repaso que a propia Olga Novo fai da súa biografía. 
Reproducimos unha parte do ensaio, tirado do blogue de Pablo Fidalgo.
O poema “Monocromo verde” pertence a Cráter, o último poemario en galego de Olga Novo (Toxosoutos, 2012).

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

     Nacín en movemento, nun SIMCA 1200 azul celeste. Son de Vilarmao, unha aldea lucense que non sae nos mapas. Veño dunha familia labrega humilde. Meus irmáns e mais eu fomos os primeiros en facer estudos e en ter acceso ao Saber, procedendo doutros saberes, e coñecer a Historia vindo só da intrahistoria. Desde aí falo.

Desde neniña vivín fascinada pola música. Miña mai, recitaba de memoria os textos aprendidos naquela escola de aldea, inscritos nas enciclopedias franquistas que eu xa non coñecera; e así eu soamente percibía a música da voz da miña mai contándome case cantándome margarita está linda la mar… E eu ficaba cos ollos espalancados ante a imaxe preciosista daquel rei que tenía un rabaño de elefantes, una tienda de diamantes y un gran manto de tisú. Nós, que só viamos rabaños de vacas, que só coñeciamos o brillo humilde da mica que compón a pedra de granito e que non rozaramos endexamais a excelsa suavidade do tisú… Non obstante, a marabilla estaba alí. Nin sequera sabiamos quen escribira aquilo, e moito menos que quen o fixera era un adepto ao réxime e que aquelas enciclopedias tiñan as follas manchadas de sangue.

Lembro tamén a inmensa mágoa que sentía ante o relato poético da morte da Infanta jorobadita. Aínda hoxe sinto aquel diminuto nó na gorxa que se me puña cando ela, ao contrario das belas irmás, se distraía y no hilaba porque ela non agardaba noivo ningún senón a morte. Con que sentimento miña mai acababa dicindo que a levaran enterrar por una puerta escusada / al encuentro del novio que ella soñaba. E eu entón choraba. Tiña tres anos. E sen comprender, engaiolada, escoitábaa dicir con toda elegancia o herdo materno dos romances tradicionais… Girinaldo, Girinaldo, / paje del rey más quirido / si fueras rico en la hacienda / como eres galán polido / esta noche, Girinaldo / la habías de pasar conmigo.

Antes dos libros. Antes da escola. Antes do mundo, está a música. Era aquel tempo redondo e sen fisuras. O círculo perfecto. A vida non escindida. No útero os sons escóitanse desde dentro do líquido e as frecuencias son outras. Acaso é así como oio a poesía vir cara min, escuramente, inicialmente nun balbordo que se vai esclarecendo pouco a pouco. Será que os meus tímpanos aínda só escoitan frecuencias intrauterinas.

Nas tardes de inverno, cando miña mai tiña que ir apañar herba prás vacas, eu quedaba ao coidado das anciás da aldea: a Sra. Carme de Benitiño, a Sra. Ramona de Casumira. A primeira dábame unha merenda de queixo con pantrigo e ensinábame a rezar. E sen comprender o senso daquelas palabras de poder, eu adoraba a rítmica prosodia da letanía e do rosario, antes y después del parto, e aquel sublime bendita tú eres / entre todas las mujeres. Cando chegaba ese intre, que me semellaba o clímax, eu alzaba os olliños inocentes cara unha humilde imaxe da Virxe que estaba colgada na parede do pasillo, e que hoxe lembro, co brillo do tempo, coma se fora un exquisito icono dun Andréi Rublev de Vilarmao.

E pola música daquelas palabras eu sei que hai música antes da Música. Foime transmitida por mulleres pobres dunha aldea extinta que non forman parte da Historia. Pero na nosa intrahistoria elas eran as verdadeiras transmisoras da música verdadeira.

Na casa non había ningún libro. Aos catro anos mercáronme unha carteira laranxa cunha árbore frondosa debuxada, e fun feliz á escola. Na casa non había ningún libro. Unha vez a mestra mandounos levar á escola un conto, e eu, que non tiña ningún, rebusquei pola casa e o único que atopei foi unha folla solta e rota de Aladino, probablemente un resto dun conto de segunda man, traído polas curmás. Lembro perfectamente o intre en que a mestra nos pediu o conto e se achegou a min, con toda a tenrura, e me dixo está muy bien, Olguita, pero la próxima vez tienes que traer el cuento entero. Eu asentín, simulando ser unha meniña que non sabe que unha folla non é o libro enteiro, que o fragmento non constitúe a totalidade do texto. Eu asentín preferindo semellar a inocencia, ou incluso a falta de intelixencia, con tal de ocultar a pobreza.

Agora amo o fragmento. O fío solto. O pespunte. O inacabado. Prefiro a escultura saíndo do barro imperfecto de Camille Claudel cá obra mestra acabada de Rodin. Non disimulo que só teño unha folla do conto de Aladino porque sigo sendo aquela nena que só tiña unha folla do conto de Aladino. Nunca tivemos Historia senón historias entretecidas unhas nas outras. Nin é noso o grande relato senón o conto a carón da lareira que se reinventa por puro pracer da transformación natural… que iso precisamente é a vida.

Aos seis anos, o libro de lectura, Alameda, estaba composto por romances. Apréndese tamén na carencia. A sede vai buscar auga ao río, aos manantíos subterráneos, ao fondo dos pozos. Tantas veces lin aquel libro, o único que tiña para saciar a sede, que acabei sabendo de memoria tódolos romances que contiña, e cando me mandaban ler, eu, con inxenua solemnidade, erguía por momentos a vista do libro e seguía lendo no ar o poema que quedaba no libro. Fun sorprendida así pola mestra. E sentín por primeira vez vergonza. Pero tamén se aprende na carencia, e a sede vai buscar auga ao río, aos manantíos subterráneos, ao fondo dos pozos. Na casa non había ningún libro.

Logo descubrín nunha alacena do comedor os libros de texto dos meus irmáns maiores. E busquei neles novas músicas. Así foi como comecei a dramatizar polo corredor da casa Abenamar Abenamar moro de la morería e Con cien cañones por banda… Tiña sete anos. Pola matanza e pola festa subíanme á mesa á hora do café e eu recitaba para toda a familia aquelas incomprensibles andanzas das tres fillas dun rei, e o estraño caso de Don Bueso. Trinta xeracións de meu analfabetas, e eu recitaba sobre a mesa para elas. Trinta xeracións de meu en silencio, eu declamaba para elas. Trinta xeracións de meu analfabetas, eu amaba a poesía por e para elas.

Non creo en Deus, pero si na xenética, esa ciencia azarosa e exacta. Non sei de onde procede esta sede miña e esta escoita. Probablemente sexa o produto dun cromosoma hipersensible da mai e da oratoria popular do pai. Ou un eco lonxano dun ancestro que rimaba octosílabos sen saber escribir o seu nome pero sabendo cantar a vida.

Cando se acabaron os textos dos libros da casa quedei soa. Tamén na carencia se medra. Así, por pura pobreza escribín, aos sete anos, o primeiro poema. Cheguei á poesía desde a pureza da desposesión, sen nada, con fame, exactamente igual que viviran os meus, en ausencia de Saber, en Ausencia de Historia.


Monocromo Verde

En ausencia de respiración absorbiamos aire con fariña

neve pura

as papas dos pobres de nós

(cando había azucre non había café):

restos das cartillas de racionamento metidos entre as moas do xuízo

final


o liño da fame

tan branco

rodeaba coma un anel de Saturno as paredes do estómago

a cinta dos sombreiros de palla


e afeitos a morrer día tras día

contemplabamos barro tirabeques estrondos demoledores dentro

ollos coma maletas nas que o mundo se daba por vencido


unha intuición de bágoas escondidas nas enrugas bimilenarias das anciás

aturdidas e negras coma os seus vestidos de loito da idade do ferro.


En ausencia de amor

un refaixo comido da polilla e do sol posto a secar na lareira

contiña os últimos escritos de Simone de Beauvoir

e o aborto que matou no profundo da palleira á Benigna de Remigio


os seus beizos amoratados que nunca vin flótanme no pensamento

afúngaseme o corazón

querida toda

nunca correspondida

pasto da eternidade que non hai

en ausencia de amor.


En ausencia de Historia

escribiamos en cadernos de pizarra que se borraban con cuspe

e voan formando círculos no observatorio de Greenwich

pois en ningún mapa aparece este nome velenoso

Vilarmao Vilarmao a rentes de ningún santo patrón

na puta diócese da nada

só hai un patio redondo

a elipse espiritual por onde saen os porcos do cortello e un tractor

Lu-Ve 34576 para delimitar o espazo.


En ausencia de Saber

a casa da mestra xace coma un cadavre exposto á chuvia

coas vigas tentando aínda soster a táboa do tres un problema de aritmética que nunca resolvemos

pero hai días en que unha liña recta trazada nun encerado antigo

resplandece na súa estrutura ósea

e todo o noso pequeno mundo groñe pobriño il

coma se rezara un rosario digno da existencia de Deus.


En ausencia de palabra

abondounos o berro denunciador que é a noite do moucho

en ausencia de pan

en ausencia de leite

en ausencia de trigo

contra o día cabrón que se erguía máis cedo ca ninguén.


En ausencia de futuro

rechinaron as rodas dos carros ou serían acaso metáforas deterioradas

aves de mal agoiro que ostentan o poder.

O resto dos animais

golsan sobor dos prados os cañotos de millo cos que se criaron

en sinal de dó

si porque en ausencia de futuro

só hai ausencia

e talvez isto que digo:


En ausencia de ti

de tanto morder as herbas para conter o espasmo

digo o teu nome ata que a lingua se me seque

e fico toda igual a ti antes e despois do tempo

facendo a fotosíntese do amor

na vangarda da nada


onde só se pode vivir pintada coma un monocromo verde.


Texto íntegro no blogue de Pablo Fidalgo: "A intrahistoria do amor"


mércores, 14 de marzo de 2018

Músicas da Celina da Piedade (algumas)

De Em Casa, Melopeia 2012
CALIMERO E A PÊRA VERDE
(Em Casa, 2012)
Calimero é uma composição de Pascale Rubens para o duo Naragonia. Pêra Verde é um tema do Baixo Alentejo, aprendido com Pedro Mestre e o grupo coral feminino "As Papoilas do Corvo" -Celina voz e acordeão -Vicky Marques bateria-Eddy Slap baixo e guitarra

Deste-me uma pêra verde
Estava a meio de amadurar
pêra verde minha verde pêra
Não me venhas enganar

Não me venhas enganar
A mim não me enganas não
pêra verde minha verde pêra
Amor do meu coração
pêra verde minha verde pêra
Amor do meu coração

O amor quando se perde
é como a nódoa da amora
O amor quando se perde
é como a nódoa da amora
é com outra amora verde
A nódoa se vai embora
é com outra amora verde
A nódoa se vai embora
Deste-me uma pêra verde
Estava a meio de amadurar
pêra verde minha verde pêra
Não me venhas enganar
Não me venhas enganar
A mim não me enganas não
pêra verde minha verde pêra
Amor do meu coração
pêra verde minha verde pêra
Amor do meu coração

(pediste-me uma laranja
meu pai não tem laranjal
se queres um limão doce

vai à porta do meu quintal)






POMBINHA BRANCA
Em Casa, 2012
Tradicional do Baixo Alentejo, aprendido com o grupo Modas à Margem do Tempo, em Évora- Celina voz e acordeão

Anda cá se tu queres ver
verás o que inda não viste
verás dois olhos alegres
chorando lágrimas tristes

Ó minha pombinha branca
Onde queres, amor, que eu vá?
É de noite, faz escuro
Eu sozinho não vou lá

Eu sozinho não vou lá
eu sozinho lá não vou
ó minha pombinha branca
para (p'ra) te amar inda aquí estou

No quarto aonde eu durmo
tudo são penas voando
umas causadas por mim
outras das-me-as tu causa (?)

ó minha pombinha branca
onde queres, amor, que eu vá
é de noite faz escuro
eu sozinho não vou lá

Eu sozinho não vou lá
eu sozinho lá não vou
ó minha pombinha branca
para te amar inda aquí estou.

(Tenho medo, não vou lá
Tenho medo, lá não vou
Ó minha pombinha branca
P'ra te amar, inda aqui estou

P'ra te amar, inda aqui estou
Ó meu pombinho rolador
Andam dois à pomba branca
Algum fica sem amor

Algum fica sem amor
Algum fica sem amada
Ó minha pombinha branca
Ó minha rosa encarnada)





Celina da Piedade - "Pombinha Branca" (na sala) from MPAGDP on Vimeo.

A Lira (mazurca)
Em Casa, 2012
Tradicional da Ilha Terceira, Açores-Celina, voz e acordeão -Uxia, voz -Alex Gaspar, serrote -Kelly Thoma lira de Creta-Valter Rolo piano -Eddy Slap baixo -Tânia Lopes percussões -José Barros viola braguesa

Morte que mataste Lira,
Morte que mataste Lira,
Morte que mataste Lira,
Mata-me a mim, que sou teu!
Morte que mataste lira
Mata-me a mim que sou teu
Mata-me com os mesmos ferros

Com que a lira morreu

A lira por ser ingrata
Tiranicamente morreu
A morte a mim não me mata
Firme e constante sou eu
Veio um pastor lá da serra
À minha porta bateu
Veio me dar por notícia
Que a minha lira morreu

Celina da Piedade e Alex Gas - "Lira" from MPAGDP on Vimeo.

RUA DA AMARGURA (mazurca)
Em Casa, 2012
composição e letra Samuel Úria-Celina voz e acordeão -Samuel Uria voz, guitarra e banjo-Tânia Lopes percussões -Marco Pereira violoncelo

Deste-me a tua morada
Rua da Amargura
Miserável estrada
Dizes que o Tejo te enfada
Eu na margem certa
... Tu na porta errada
Partes a telefonia
Se a rádio hoje em dia passa B Fachada
Tudo te põe mal disposto
Mas se de ti gosto
Não te digo nada
Dizem que o amor é cego
Este é meio mouco não ouve o que digo
Mesmo surdo não te nego
Falo pr'ó boneco
Vou ficar contigo
Dizem-me que és errado
és meio atrasado
Tens um grande ego
Digo que estou no direito
de te achar perfeito
Viro o bico ao prego
Tudo te põe doente
Eu gosto por seres diferente
Tudo me põe feliz
Basta empinares o nariz
Fazes frete
Eu faço frente
Ao teu ar de doente acamado
Franzes o sobrolho
Eu digo que te escolho aqui ao meu lado

Deste-me a morada certa
Rua da Amargura
Mas com a porta aberta
Foste ao Tejo à descoberta
Nós na mesma margem
Tu em parte incerta
Vais mudar a meu pedido
Estás comprometido
E eu já estou deserta
Dizem que a pose indolente
É defeito recente e sou eu quem conserta
Tudo te põe doente
Eu gosto por seres diferente
Tudo me põe feliz
Basta empinares o nariz
Fazes frete
Eu faço frente
Ao teu ar de doente acamado
Franzes o sobrolho

Eu digo que te escolho aqui ao meu lado





DISSE-TE ADEUS
Em casa, 2012
Fado marcha Raul Pinto com letra de Manuela de Freitas -Celina voz -Joana Bagulho cravo


Disse-te adeus não me lembro
Em que dia de Setembro
Só sei que era madrugada
A rua estava deserta
E até a lua discreta
Fingiu que não deu por nada

Sorrimos à despedida
Como quem sabe que a vida
É nome que a morte tem
Nunca mais nos encontrámos
E nunca mais perguntámos
Um p´lo outro a ninguém
Que memória ou que saudade
Contará toda a verdade
Do que não fomos capazes
Por saudade ou por memória
Eu só sei contar a história
Da falta que tu me fazes




JANEIRO LENTO EM LISBOA (valsa de 5 tempos)
Instrumental
Em Casa, 2012
Composição Celina da Piedade-Celina acordeão



Celina da Piedade - "Janeiro lento em Lisboa" (quarto) from MPAGDP on Vimeo.

De O cante das ervas, 2014 

Erva cidreira
O cante das ervas, 2014

Moda do Baixo Alentejo, associada ao repertório coreográfico. A letra e melodia são tradicionais, excepto a segunda quadra, autoria de Alex Gaspar e Celina da Piedade.-Celina da Piedade - Acordeão e Voz-Antonio Bexiga - Viola Campaniça (Tó Zé)-Marco Andre Fernandes Pereira - Violoncelo-Filipa Ribeiro – Coros

Ó erva cidreira
Que estás no Alpendre
Quanto mais se rega
Mais a folha pende

Mais a folha pende
Mais a rosa cheira
Que estás no alpendre
Ó erva cidreira

O amor que eu tenho
É uma rosa bela
E cheira tão bem
Que eu só gosto dela

Algum dia eu era
Agora já não
Da tua roseira
O melhor botão




Manjerico
tradicional Alentejo
O cante das ervas, 2014

Manjerico, lindo manjerico
se te vais embora
eu aquí nao fico 
ó meu manjericão
se te vais embora
da-me a tua mão 

Para te provar meu amor
dei-te a minha jura
e dei-te uma flor 
não disseste sim nem não
e eu fiquei sozinho
ó meu coração 

manjerico...

Ao passar pela tua rua
vi-te à janela
sob a luz da lua 
trazias a flor ao peito
nosso casamento
já está feito


Manjerico...

 

Macela
O cante das ervas, 2014
Tradicional Alentejo

Lá nos campos, verdes campos,
eu fui apanhar ma(r)cela,
Daquela mais miudinha
Daquela mais amarela.

Daquela mais amarela,
Daquela mais miudinha,
Lá nos campos, verdes campos,
a macela, macelinha

ó olhos para que olham
se não dão terreno olhado (?)
O amor que eu mais adoro
está de mim tão desviado.


Lá nos campos...


 
Celina da Piedade - "Macela" from MPAGDP on Vimeo.


Boa palavra (instrumental)
O Cante das Ervas, 2014
Autoria- Celina da Piedade - Acordeão




 De Sol, 2016

Assim sou eu
Sol, 2016

Música: João Gil-Letra: António Pinho Avelar
Alex Gaspar - Coros
Antonio Bexiga - Viola Campaniça, Cavaquinho e Piano
Carlos Menezes - Baixo
Filipa Ribeiro - Coros
João Gil - Guitarra Folk e Coros
João Eleutério - Guitarra Electrica e Coros
Sebastião Santos – Bateria

Sou formiga, sou cigarra
Sou cantiga, pinto a manta, faço a farra
Sou a lebre e a tartaruga
Sou de raça, estou em brasa, vou à luta
Sou bichinho bem manhoso
Poderoso e preguiçoso
Com franqueza e arredia
Sou tristeza e alegria
Sou chorona, está na palma
Rezingona, perco a calma
Sou destino ensarilhado
Diz a linha do meu fado

Sei que assim sou eu
Sei lá eu por que sou assim
Está-se mesmo a ver
Sempre assim vou ser
Está dentro de mim
Eu ser assim

Sou areia, sou granito
Fico cheia, sou o “bom e o bonito”
Sou canseira, sou de gancho
Parideira, só de filhos faço um rancho
D’ir à luta tenho ganas
Contra gregas e troianas
Lusitana, luzidia
Sou beleza e ousadia
Sou mandona, está na alma
Rezingona, perco a calma
Tudo muito complicado

Diz a letra do meu fado


 


Altinho
Sol, Sons Vadios, 2016
letra. Tradicional Alentejo e Celina da Piedade e Alex Gaspar (quadra “Eu subi àquele monte”
Música: tradicional Alentejo e Toon van Mierlo e Pascale Rubens

Eu subi àquele monte
para ver se te esquecia.
Quanto mais alta estava
mais o meu amor crescia.

Quero ir para o altinho
que eu daqui não vejo bem,
Quero ir ver o meu amor
se ele adora mais alguém.

Se ele adora mais alguém,
se ele me ama a mim sozinha,
que eu daqui não vejo bem,
quero ir para o altinho.





 Pedra e caminho
(Piedra y camino, Atahualpa Yupanqui)

Sol, 2016

Do cerro venho descendo,
caminho e pedra.
Trago enredada na alma, vida, (viday)
uma tristeza.

Acusas-me de não querer-te,
isso não faço.
Talvez não compreendas nunca, vida,
porque me afasto.

É o meu destino,
pedra e caminho.
De um sonho longínquo e belo, vida,
sou peregrino.

Por mais que a dita busque,
vivo penando.
E quando devo ficar, vida,
eu vou andando.

Às vezes sou como um rio,
chego cantando.
E sem que ninguém o saiba, vida,
sigo chorando.

É o meu destino, pedra e caminho.
De um sonho longínquo e belo, vida,
sou peregrino.


 

Sol

Sol (Sons Vadios, 2016) é o terceiro trabalho discográfico de Celina da Piedade.

Informação do disco

1.Assim sou eu
música: João Gil/ letra: António Avelar de Pinho
2.Acredito 
música: Alex Gaspar/ letra: Celina da Piedade
3.Amor de Jericó 
música e letra: Alex Gaspar e Celina da Piedade
4.Canção de nanar 
música e letra: Teresa Gentil
5.A linha e o linho 
música e letra: Gilberto Gil
6.Piedra y camino 
música e letra: Atahualpa Yupanqui
7.Segredo 
música e letra: Alex Gaspar e Celina da Piedade
8.Altinho 
tradicional/ música: Toon Van Mierlo e Pascale Rubens/ letra e arranjo: Alex Gaspar e Celina da Piedade
9.Neruda 
música e letra: Celina da Piedade
10.Aurora tem um menino 
tradicional/ letra e arranjo: Alex Gaspar e C. da Piedade

"Depois da edição de "O Cante das Ervas" (2014), o seu segundo disco em nome próprio, e de vários  espectáculos em torno da herança musical do Alentejo, Celina da Piedade pretende com este seu novo disco, "SOL", dar espaço à sua identidade musical, que parte da raiz e cresce para um universo mais amplo,  mais solarengo, onde cabem os cancioneiros do sul, mas também novas poesias, composições, colaborações,  sons, viagens, sentimentos. Amor à terra, à língua mãe, à força das palavras, à filigrana musical que tece os instrumentos. É um retrato de uma artista ao espelho: numa mão a tradição, na outra a contemporaneidade.
Numa sonoridade organicamente acústica (viola campaniça, cavaquinho, guitarra folk, contrabaixo, piano, percussões tradicionais, vozes e o acordeão da Celina), os temas do cante alentejano irão cruzar-se com novas melodias, composições próprias e outros autores: António Avelar de Pinho, João Gil, Atahualpa Yupanqui, Gilberto Gil, Teresa Gentil, Pascal Rubens e Toon Van Mierloo".
Informaçao tirada de Antena1