roxadas pezas de cristal das miñas
mans iguais ó liño
orfebre
creadora de burbullas
para mante-la temperatura das pérolas
das que procede o iris.
miña é a medición do mercurio
e a decisiva busca do manancial
que me devolva a correntes con azar de
baias.
e que ninguén me busque
e que ninguén me busque exposta como
estou á madrugada
regresada nun instinto de rumor de
froita
devastada na constancia de coce-lo amor
a lume lento
rebentada na percura dun perfume
incendiario
de lentísima flor de cerdeira.
e era que non te decatabas
de que comigo viñera xa o desxeo
e un arrecendo a incensos e a fulgor
primario
e un fulgor primario e delicias artesás
para escarchar
tenrura
se é que por acaso
te namorara irremediablemente a chuvia.
OLGA NOVO, A teta sobre o sol
A teta sobre o sol, o primeiro libro de poemas de Olga Novo, aparece no ano 1996 na artesanal Edicións do Dragón. No ano 1999 edítase na colección Letras de Cal, A.C Amaía.
Hoxe é imposíbel encontrar estas edicións nas librarías, así que partilhamos a reedición de poesiagalega.org (NOVO, OLGA (2011 [1999]). A teta sobre
o sol. 2ª ed. Santiago de Compostela: A.C. Amaía, Colección Letras
de Cal (ed. orixinal: Edicións do Dragón, 1996). Reedición en
poesiagalega.org. Arquivo de poéticas contemporáneas na cultura).
O libro de Pablo Fidalgo Lareo Autobiografía de mi generación (Fundación Marco, 2014) contén o ensaio de Olga Novo “Intrahistoria do amor”. Este ensaio iníciase con “Intrahistoria dos meus”, un repaso que a propia Olga Novo fai da súa biografía.
Reproducimos unha parte do ensaio, tirado do blogue de Pablo Fidalgo.
O poema “Monocromo verde” pertence a Cráter, o último poemario en galego de Olga Novo (Toxosoutos, 2012).
Nacín en movemento, nun SIMCA 1200 azul celeste. Son de Vilarmao, unha aldea lucense que non sae nos mapas. Veño dunha familia labrega humilde. Meus irmáns e mais eu fomos os primeiros en facer estudos e en ter acceso ao Saber, procedendo doutros saberes, e coñecer a Historia vindo só da intrahistoria. Desde aí falo.
Desde neniña vivín fascinada pola música. Miña mai, recitaba de memoria os textos aprendidos naquela escola de aldea, inscritos nas enciclopedias franquistas que eu xa non coñecera; e así eu soamente percibía a música da voz da miña mai contándome case cantándome margarita está linda la mar… E eu ficaba cos ollos espalancados ante a imaxe preciosista daquel rei que tenía un rabaño de elefantes, una tienda de diamantes y un gran manto de tisú. Nós, que só viamos rabaños de vacas, que só coñeciamos o brillo humilde da mica que compón a pedra de granito e que non rozaramos endexamais a excelsa suavidade do tisú… Non obstante, a marabilla estaba alí. Nin sequera sabiamos quen escribira aquilo, e moito menos que quen o fixera era un adepto ao réxime e que aquelas enciclopedias tiñan as follas manchadas de sangue.
Lembro tamén a inmensa mágoa que sentía ante o relato poético da morte da Infanta jorobadita. Aínda hoxe sinto aquel diminuto nó na gorxa que se me puña cando ela, ao contrario das belas irmás, se distraía y no hilaba porque ela non agardaba noivo ningún senón a morte. Con que sentimento miña mai acababa dicindo que a levaran enterrar por una puerta escusada / al encuentro del novio que ella soñaba. E eu entón choraba. Tiña tres anos. E sen comprender, engaiolada, escoitábaa dicir con toda elegancia o herdo materno dos romances tradicionais… Girinaldo, Girinaldo, / paje del rey más quirido / si fueras rico en la hacienda / como eres galán polido / esta noche, Girinaldo / la habías de pasar conmigo.
Antes dos libros. Antes da escola. Antes do mundo, está a música. Era aquel tempo redondo e sen fisuras. O círculo perfecto. A vida non escindida. No útero os sons escóitanse desde dentro do líquido e as frecuencias son outras. Acaso é así como oio a poesía vir cara min, escuramente, inicialmente nun balbordo que se vai esclarecendo pouco a pouco. Será que os meus tímpanos aínda só escoitan frecuencias intrauterinas.
Nas tardes de inverno, cando miña mai tiña que ir apañar herba prás vacas, eu quedaba ao coidado das anciás da aldea: a Sra. Carme de Benitiño, a Sra. Ramona de Casumira. A primeira dábame unha merenda de queixo con pantrigo e ensinábame a rezar. E sen comprender o senso daquelas palabras de poder, eu adoraba a rítmica prosodia da letanía e do rosario, antes y después del parto, e aquel sublime bendita tú eres / entre todas las mujeres. Cando chegaba ese intre, que me semellaba o clímax, eu alzaba os olliños inocentes cara unha humilde imaxe da Virxe que estaba colgada na parede do pasillo, e que hoxe lembro, co brillo do tempo, coma se fora un exquisito icono dun Andréi Rublev de Vilarmao.
E pola música daquelas palabras eu sei que hai música antes da Música. Foime transmitida por mulleres pobres dunha aldea extinta que non forman parte da Historia. Pero na nosa intrahistoria elas eran as verdadeiras transmisoras da música verdadeira.
Na casa non había ningún libro. Aos catro anos mercáronme unha carteira laranxa cunha árbore frondosa debuxada, e fun feliz á escola. Na casa non había ningún libro. Unha vez a mestra mandounos levar á escola un conto, e eu, que non tiña ningún, rebusquei pola casa e o único que atopei foi unha folla solta e rota de Aladino, probablemente un resto dun conto de segunda man, traído polas curmás. Lembro perfectamente o intre en que a mestra nos pediu o conto e se achegou a min, con toda a tenrura, e me dixo está muy bien, Olguita, pero la próxima vez tienes que traer el cuento entero. Eu asentín, simulando ser unha meniña que non sabe que unha folla non é o libro enteiro, que o fragmento non constitúe a totalidade do texto. Eu asentín preferindo semellar a inocencia, ou incluso a falta de intelixencia, con tal de ocultar a pobreza.
Agora amo o fragmento. O fío solto. O pespunte. O inacabado. Prefiro a escultura saíndo do barro imperfecto de Camille Claudel cá obra mestra acabada de Rodin. Non disimulo que só teño unha folla do conto de Aladino porque sigo sendo aquela nena que só tiña unha folla do conto de Aladino. Nunca tivemos Historia senón historias entretecidas unhas nas outras. Nin é noso o grande relato senón o conto a carón da lareira que se reinventa por puro pracer da transformación natural… que iso precisamente é a vida.
Aos seis anos, o libro de lectura, Alameda, estaba composto por romances. Apréndese tamén na carencia. A sede vai buscar auga ao río, aos manantíos subterráneos, ao fondo dos pozos. Tantas veces lin aquel libro, o único que tiña para saciar a sede, que acabei sabendo de memoria tódolos romances que contiña, e cando me mandaban ler, eu, con inxenua solemnidade, erguía por momentos a vista do libro e seguía lendo no ar o poema que quedaba no libro. Fun sorprendida así pola mestra. E sentín por primeira vez vergonza. Pero tamén se aprende na carencia, e a sede vai buscar auga ao río, aos manantíos subterráneos, ao fondo dos pozos. Na casa non había ningún libro.
Logo descubrín nunha alacena do comedor os libros de texto dos meus irmáns maiores. E busquei neles novas músicas. Así foi como comecei a dramatizar polo corredor da casa Abenamar Abenamar moro de la morería e Con cien cañones por banda… Tiña sete anos. Pola matanza e pola festa subíanme á mesa á hora do café e eu recitaba para toda a familia aquelas incomprensibles andanzas das tres fillas dun rei, e o estraño caso de Don Bueso. Trinta xeracións de meu analfabetas, e eu recitaba sobre a mesa para elas. Trinta xeracións de meu en silencio, eu declamaba para elas. Trinta xeracións de meu analfabetas, eu amaba a poesía por e para elas.
Non creo en Deus, pero si na xenética, esa ciencia azarosa e exacta. Non sei de onde procede esta sede miña e esta escoita. Probablemente sexa o produto dun cromosoma hipersensible da mai e da oratoria popular do pai. Ou un eco lonxano dun ancestro que rimaba octosílabos sen saber escribir o seu nome pero sabendo cantar a vida.
Cando se acabaron os textos dos libros da casa quedei soa. Tamén na carencia se medra. Así, por pura pobreza escribín, aos sete anos, o primeiro poema. Cheguei á poesía desde a pureza da desposesión, sen nada, con fame, exactamente igual que viviran os meus, en ausencia de Saber, en Ausencia de Historia.
Monocromo Verde
En ausencia de respiración absorbiamos aire con fariña
neve pura
as papas dos pobres de nós
(cando había azucre non había café):
restos das cartillas de racionamento metidos entre as moas do xuízo
final
o liño da fame
tan branco
rodeaba coma un anel de Saturno as paredes do estómago
a cinta dos sombreiros de palla
e afeitos a morrer día tras día
contemplabamos barro tirabeques estrondos demoledores dentro
ollos coma maletas nas que o mundo se daba por vencido
unha intuición de bágoas escondidas nas enrugas bimilenarias das anciás
aturdidas e negras coma os seus vestidos de loito da idade do ferro.
En ausencia de amor
un refaixo comido da polilla e do sol posto a secar na lareira
contiña os últimos escritos de Simone de Beauvoir
e o aborto que matou no profundo da palleira á Benigna de Remigio
os seus beizos amoratados que nunca vin flótanme no pensamento
afúngaseme o corazón
querida toda
nunca correspondida
pasto da eternidade que non hai
en ausencia de amor.
En ausencia de Historia
escribiamos en cadernos de pizarra que se borraban con cuspe
e voan formando círculos no observatorio de Greenwich
pois en ningún mapa aparece este nome velenoso
Vilarmao Vilarmao a rentes de ningún santo patrón
na puta diócese da nada
só hai un patio redondo
a elipse espiritual por onde saen os porcos do cortello e un tractor
Lu-Ve 34576 para delimitar o espazo.
En ausencia de Saber
a casa da mestra xace coma un cadavre exposto á chuvia
coas vigas tentando aínda soster a táboa do tres un problema de aritmética que nunca resolvemos
pero hai días en que unha liña recta trazada nun encerado antigo
resplandece na súa estrutura ósea
e todo o noso pequeno mundo groñe pobriño il
coma se rezara un rosario digno da existencia de Deus.
En ausencia de palabra
abondounos o berro denunciador que é a noite do moucho
en ausencia de pan
en ausencia de leite
en ausencia de trigo
contra o día cabrón que se erguía máis cedo ca ninguén.
En ausencia de futuro
rechinaron as rodas dos carros ou serían acaso metáforas deterioradas
aves de mal agoiro que ostentan o poder.
O resto dos animais
golsan sobor dos prados os cañotos de millo cos que se criaron
en sinal de dó
si porque en ausencia de futuro
só hai ausencia
e talvez isto que digo:
En ausencia de ti
de tanto morder as herbas para conter o espasmo
digo o teu nome ata que a lingua se me seque
e fico toda igual a ti antes e despois do tempo
facendo a fotosíntese do amor
na vangarda da nada
onde só se pode vivir pintada coma un monocromo verde.
Calimero
é uma composição de Pascale Rubens para o duo Naragonia. Pêra
Verde é um tema do Baixo Alentejo, aprendido com Pedro Mestre e o
grupo coral feminino "As Papoilas do Corvo" -Celina voz e
acordeão -Vicky Marques bateria-Eddy Slap baixo e guitarra
Deste-me
uma pêra verde
Estava
a meio de amadurar
pêra
verde minha verde pêra
Não
me venhas enganar
Não
me venhas enganar
A
mim não me enganas não
pêra
verde minha verde pêra
Amor
do meu coração
pêra
verde minha verde pêra
Amor
do meu coração
O
amor quando se perde
é
como a nódoa da amora
O
amor quando se perde
é
como a nódoa da amora
é
com outra amora verde
A
nódoa se vai embora
é
com outra amora verde
A
nódoa se vai embora
Deste-me
uma pêra verde
Estava
a meio de amadurar
pêra
verde minha verde pêra
Não
me venhas enganar
Não
me venhas enganar
A
mim não me enganas não
pêra
verde minha verde pêra
Amor
do meu coração
pêra
verde minha verde pêra
Amor
do meu coração
(pediste-me
uma laranja
meu
pai não tem laranjal
se
queres um limão doce
vai
à porta do meu quintal)
POMBINHA
BRANCA
Em
Casa, 2012
Tradicional
do Baixo Alentejo, aprendido com o grupo Modas à Margem do Tempo, em
Évora- Celina voz e acordeão
Tradicional
da Ilha Terceira, Açores-Celina, voz e acordeão -Uxia, voz -Alex
Gaspar, serrote -Kelly Thoma lira de Creta-Valter Rolo piano -Eddy
Slap baixo -Tânia Lopes percussões -José Barros viola braguesa
Morte
que mataste Lira, Morte que mataste Lira, Morte que mataste
Lira, Mata-me a mim, que sou teu! Morte que mataste
lira Mata-me a mim que sou teu Mata-me com os mesmos ferros
Com
que a lira morreu
A lira por ser ingrata Tiranicamente
morreu A morte a mim não me mata Firme e constante sou eu
Veio um pastor lá da serra À minha porta bateu Veio me
dar por notícia Que a minha lira morreu
composição
e letra Samuel Úria-Celina voz e acordeão -Samuel Uria voz,
guitarra e banjo-Tânia Lopes percussões -Marco Pereira violoncelo
Deste-me
a tua morada
Rua
da Amargura
Miserável
estrada
Dizes
que o Tejo te enfada
Eu
na margem certa
...
Tu na porta errada
Partes
a telefonia
Se
a rádio hoje em dia passa B Fachada
Tudo
te põe mal disposto
Mas
se de ti gosto
Não
te digo nada
Dizem
que o amor é cego
Este
é meio mouco não ouve o que digo
Mesmo
surdo não te nego
Falo
pr'ó boneco
Vou
ficar contigo
Dizem-me
que és errado
és
meio atrasado
Tens
um grande ego
Digo
que estou no direito
de
te achar perfeito
Viro
o bico ao prego
Tudo
te põe doente
Eu
gosto por seres diferente
Tudo
me põe feliz
Basta
empinares o nariz
Fazes
frete
Eu
faço frente
Ao
teu ar de doente acamado
Franzes
o sobrolho
Eu
digo que te escolho aqui ao meu lado
Deste-me
a morada certa
Rua
da Amargura
Mas
com a porta aberta
Foste
ao Tejo à descoberta
Nós
na mesma margem
Tu
em parte incerta
Vais
mudar a meu pedido
Estás
comprometido
E
eu já estou deserta
Dizem
que a pose indolente
É
defeito recente e sou eu quem conserta
Tudo
te põe doente
Eu
gosto por seres diferente
Tudo
me põe feliz
Basta
empinares o nariz
Fazes
frete
Eu
faço frente
Ao
teu ar de doente acamado
Franzes
o sobrolho
Eu
digo que te escolho aqui ao meu lado
DISSE-TE
ADEUS
Em
casa, 2012
Fado
marcha Raul Pinto com letra de Manuela de Freitas -Celina voz -Joana
Bagulho cravo
Disse-te
adeus não me lembro Em que dia de Setembro Só sei que era
madrugada A rua estava deserta E até a lua discreta Fingiu
que não deu por nada
Sorrimos à despedida Como quem sabe
que a vida É nome que a morte tem Nunca mais nos encontrámos
E nunca mais perguntámos Um p´lo outro a ninguém Que
memória ou que saudade Contará toda a verdade Do que não
fomos capazes Por saudade ou por memória Eu só sei contar a
história Da falta que tu me fazes
Moda
do Baixo Alentejo, associada ao repertório coreográfico. A letra e
melodia são tradicionais, excepto a segunda quadra, autoria de Alex
Gaspar e Celina da Piedade.-Celina da Piedade - Acordeão e
Voz-Antonio Bexiga - Viola Campaniça (Tó Zé)-Marco Andre Fernandes
Pereira - Violoncelo-Filipa Ribeiro – Coros
1.Assim sou eu música: João Gil/ letra: António Avelar de Pinho 2.Acredito música: Alex Gaspar/ letra: Celina da Piedade 3.Amor de Jericó música e letra: Alex Gaspar e Celina da Piedade 4.Canção de nanar música e letra: Teresa Gentil 5.A linha e o linho música e letra: Gilberto Gil 6.Piedra y camino música e letra: Atahualpa Yupanqui 7.Segredo música e letra: Alex Gaspar e Celina da Piedade 8.Altinho tradicional/ música: Toon Van Mierlo e Pascale Rubens/ letra e arranjo: Alex Gaspar e Celina da Piedade 9.Neruda música e letra: Celina da Piedade 10.Aurora tem um menino tradicional/ letra e arranjo: Alex Gaspar e C. da Piedade
"Depois da edição de "O Cante das Ervas" (2014), o seu segundo disco em nome próprio, e de vários espectáculos em torno da herança musical do Alentejo, Celina da Piedade pretende com este seu novo disco, "SOL", dar espaço à sua identidade musical, que parte da raiz e cresce para um universo mais amplo, mais solarengo, onde cabem os cancioneiros do sul, mas também novas poesias, composições, colaborações, sons, viagens, sentimentos. Amor à terra, à língua mãe, à força das palavras, à filigrana musical que tece os instrumentos. É um retrato de uma artista ao espelho: numa mão a tradição, na outra a contemporaneidade.
Numa sonoridade organicamente acústica (viola campaniça, cavaquinho, guitarra folk, contrabaixo, piano, percussões tradicionais, vozes e o acordeão da Celina), os temas do cante alentejano irão cruzar-se com novas melodias, composições próprias e outros autores: António Avelar de Pinho, João Gil, Atahualpa Yupanqui, Gilberto Gil, Teresa Gentil, Pascal Rubens e Toon Van Mierloo".